Nhiều cơ quan ở TP.HCM đưa ra lý do giải quyết hồ sơ chậm là thiếu cán bộ. Nhưng thực tế tại nhiều địa phương cho thấy cung cách làm việc của cán bộ mới là vấn đề cơ bản dẫn đến tình trạng thủ tục "rùa".

Không chỉ bị hành về những yêu cầu vô lý chỉ dân đi lòng vòng, tại nhiều địa phương ở TP.HCM người dân còn phải bấm bụng chịu đựng những thái độ tiếp dân một cách quan liêu, thờ ơ, lạnh lùng của không ít cán bộ, công chức.

Đến trễ và... về sớm!

Sáng 23-6, chúng tôi có mặt tại UBND phường 16 (quận 8), một trong những địa phương mà người dân than phiền về tình trạng giải quyết thủ tục hành chính chậm. Tại đây chúng tôi chứng kiến không ít chuyện đáng nói.

Ước có khoảng 20 người dân đến làm thủ tục, giấy tờ tại UBND phường 16 (quận 8) trong buổi sáng 23-6, đa số là chứng thực, sao y các loại giấy tờ để xin việc làm, làm thủ tục liên quan đến việc học... Có người dân ngay từ đầu không được cán bộ ở đây hướng dẫn thủ tục kỹ, phải đi tới lui 3-4 lần. Tuy nhiên, sau khi bổ túc đầy đủ hồ sơ, tất cả đều được hẹn 14g cùng ngày quay trở lại với lý do là lãnh đạo UBND phường bận họp giao ban đầu tuần, chưa chứng thực, sao y được.

Đầu giờ chiều, chúng tôi quay trở lại UBND phường. Khoảng 15g30, tại một quán gần UBND phường, chúng tôi bắt gặp cán bộ tên L. đến mua rượu và đồ nhậu. Sau gần 30 phút ngồi tán gẫu với những người trong quán, một chai rượu và đồ nhậu được chủ quán bỏ vào bịch nilông và cán bộ L. xách vào trụ sở UBND phường.

Theo ông Phương Vũ Lâm, chủ tịch UBND phường 16, lịch làm việc của UBND phường vào buổi sáng bắt đầu từ 7g30-11g30, chiều 13g30-17g. Nhưng theo phản ánh của nhiều người dân tại địa phương, cán bộ thường xuyên đến trễ và về sớm hơn giờ qui định. Thực tế trong chiều 23-6 chúng tôi có mặt tại UBND phường, mới 16g đã thấy một số cán bộ xách giỏ ra về, đến 16g30 tại hai khâu chứng thực, sao y và hộ tịch đã không còn cán bộ ngồi trực, một số khâu khác cũng vắng bóng cán bộ.

Ông Lâm giải thích rằng người dân tại phường thường đến làm thủ tục vào đầu giờ, còn sau 16g rất ít. Tuy nhiên ông cũng thừa nhận cán bộ phụ trách các bộ phận như thanh niên, hội phụ nữ... thường về sớm hơn các khâu khác do không có công việc, hoặc phải đi cơ sở. Các khâu còn lại thường tụ tập vào phía trong (phòng bên trong, sau bàn tiếp nhận hồ sơ - PV) và khi có người dân đến làm thủ tục thì vẫn giải quyết bình thường. Ông Lâm cũng nói rằng qua phản ánh của người dân, phường sẽ tiếp thu và chấn chỉnh cung cách làm việc của cán bộ, nhất là các bộ phận tiếp dân phải đảm bảo đúng giờ giấc qui định.

Chỉ dân đi lòng vòng

Ngay khi bước vào trụ sở UBND phường Hiệp Bình Phước (quận Thủ Đức) đã thấy bảng niêm yết công khai giờ làm việc, nội qui và các thủ tục liên quan. Tuy nhiên cung cách phục vụ dân của cán bộ tại đây vẫn bị người dân than phiền.

10g45 ngày 25-6, tại bộ phận tiếp nhận hồ sơ của phường, một người dân thắc mắc với cán bộ phụ trách: "Tui nộp giấy tờ chứng thực sao y từ 9g sáng, sao vẫn chưa thấy gọi tên?". Tiếp theo là một ý kiến khác cũng phản ảnh tương tự. Đến lúc này cán bộ nam phụ trách mới lật chồng hồ sơ ra thông báo: "Đã có rồi".

Bức xúc nhất là trường hợp của ông S. (66 tuổi) ở đường số 4, khu phố 6, phường Hiệp Bình Phước. Suốt buổi sáng 25-6 ông S. được hướng dẫn đi lòng vòng và đến 12g vẫn chưa xong việc. Ông S. cho biết nhà ông bị giải tỏa liên quan đến một dự án ở quận 1 và đến phường Hiệp Bình Phước sống từ năm 1996 đến nay. Hiện gia đình ông có hai nhân khẩu nhưng chỉ được một định mức điện nên muốn xin thêm một định mức nữa. Đến Điện lực Thủ Đức, ông được hướng dẫn: phải sao y sổ tạm trú, tạm vắng cùng một số giấy tờ liên quan khác để được cấp thêm một định mức.

Tất cả các loại giấy khác ông S. đã làm xong, riêng sổ tạm trú, tạm vắng thì cán bộ UBND phường Hiệp Bình Phước không chịu chứng thực sao y. Cán bộ phụ trách yêu cầu ông qua Công an phường Hiệp Bình Phước để làm thủ tục này, khi qua công an lại được chỉ ngược trở về phường. Cứ như vậy ông đi tới đi lui giữa UBND phường và công an phường đến năm lần.

Lần cuối cùng, cán bộ phường cầm giấy tờ của ông đi một vòng rồi lại trả lời: "Không sao y được". Hỏi lý do vì sao cũng không được giải thích rõ ràng. Đến 12g trưa, dù đã hết giờ làm việc nhưng ông S. vẫn nấn ná chưa chịu ra về và đề nghị một cán bộ nữ (không đeo bảng tên) ghi cho vài chữ giải thích lý do vì sao không sao y để ông đi hỏi xem phường đúng hay ông đúng. Nhưng yêu cầu của ông không được đáp ứng. Một lát sau, cán bộ UBND phường mời ông S. vào phòng làm việc và hẹn một tuần sau sẽ thông báo hướng giải quyết.

Ông S. buồn bã nói: "Không hiểu vì sao chỉ sao y một loại giấy tờ đơn giản như vậy mà cơ quan này chỉ qua cơ quan kia, rồi cơ quan kia đá lại cơ quan này, chạy tới chạy lui đến chóng mặt".

Dân chờ, cán bộ... đủng đỉnh!

Chúng tôi có mặt tại UBND xã Trung Chánh (huyện Hóc Môn) vào một sáng cuối tháng 6-2008. Ngay phía trước phòng tiếp nhận và trả hồ sơ, hàng chục người dân đang xúm xít, kẻ đứng người ngồi chờ tới lượt gọi tên mình. Bên trong, căn phòng khá rộng chỉ có một cô nhân viên đủng đỉnh lật xem hồ sơ của người dân đã nộp vào. Ba chiếc ghế còn lại để trống.

Sau một hồi im lặng chẳng thấy tên ai được xướng lên, nhiều người đứng dậy chen kín trước cửa tiếp nhận hồ sơ. Một vài người có vẻ khó chịu: "Tôi nộp hồ sơ cả giờ rồi, có nhận không thì cô nói giùm một tiếng chứ!". Cô nhân viên ngẩng lên: "Từ từ chị ơi, tôi có một mình mà".

Lát sau, một nữ nhân viên khác đi vào, cũng lại đủng đỉnh lật xem từng trang hồ sơ. Vài phút sau, một anh công an từ phòng bên đi vào sà xuống bên cạnh "tám chuyện", trong khi người dân đứng bên ngoài luôn miệng phàn nàn vì đã chờ đợi quá lâu.

Tại xã Hiệp Phước, huyện Nhà Bè hồi giữa tháng sáu, chúng tôi từng chứng kiến một bà cụ 70 tuổi đi mấy cây số mới ra tới trụ sở UBND xã và ngồi hơn một giờ để chờ anh cán bộ thuế. Chốc chốc cụ lại chạy vào văn phòng hỏi thăm "tông tích" anh cán bộ kia nhưng chỉ được trả lời: "Ảnh đi đâu rồi bác ơi, bác đợi nghen". Chờ tới hết giờ làm việc buổi chiều cũng chẳng thấy bóng dáng anh cán bộ đâu, cụ bà đành lủi thủi đi về. Theo bà cụ, tiền đóng thuế đất nông nghiệp của cụ chỉ chưa tới... 15.000 đồng.